NIEUWS / BLOG

‘Een rondje langs de velden’: Joost van Strien

Samen met koplopers van binnen en buiten de landbouw zet Stichting Voedselbosbouw belangrijke stappen voorwaarts om een vruchtbare bodem te creëren voor de voedselbosbouw in Nederland. Als onderdeel van het programma Duurzame Doorbraak Voedselbosbouw maken zij zich sterk voor de missie om in vijf jaar minstens honderdvijftig hectare voedselbossen te realiseren op landbouwgronden. Wie zijn deze voedselbospioniers? In de rubriek ‘Een rondje langs de velden’ stellen wij hen aan jullie voor. In deze aflevering is het woord aan Joost van Strien van Voedselbos Zonnegoed in Flevoland. “Het voedselbos maakt het mogelijk een veel breder assortiment met agrarische producten aan te bieden.”

Voedselbospionier Joost van Strien


Joost van Strien runt al 28 jaar een biologisch boerenbedrijf in Ens, in de Noordoostpolder. Met Voedselbos Zonnegoed geeft hij invulling aan zijn ambitie gezond voedsel zo duurzaam mogelijk manier te produceren. Dat zaadje is al tijdens zijn studietijd geplant. “Al tijdens mijn studietijd in Groningen en Wageningen heeft de vraag hoe de landbouw er over twintig jaar uit zou zien me gefascineerd. Toen ik afstudeerde, was ik erg enthousiast over de biologische landbouw. In 1992 nam ik een gangbaar akkerbouwbedrijf in de Noordoostpolder over. Een gemengd bedrijf was mijn doel; een gesloten kringloop met eigen voer en stro voor de dieren waar met de mest de gewassen gevoed konden worden.” Joost groeide op in een gangbaar akkerbouwbedrijf. Zijn keuze voor biologisch was dan ook geen logische stap. “Mijn vader groeide op in een tijd waarin nog met paarden op het land werd gewerkt en het oogsten met de hand gebeurde. In de biologische landbouw heeft hij nooit iets gezien en ik heb zelf ook oude zekerheden moeten loslaten voor ik deze stap kon zetten”, erkent Joost. “Overschakelen op ‘biologisch’ betekent dat je land wordt overwoekerd door onkruid en gewassen ziek worden, doordat je stopt met spuiten. Ik heb eerst bij andere biologische boeren gekeken om erop te vertrouwen dat je óók op een andere manier kunt voorkomen dat gewassen ziek worden. Net als in de voedselbosbouw pas je als biologische boer een vorm van plaagbeheer toe waarbij je de natuur zijn werk laat doen, zonder ingrijpen van buitenaf. Als je een voedselbos aanplant, ga je ook anders denken over onkruid. In een voedselbos is onkruid ‘gratis biomassa’ die je helpt de bodem rijp en vruchtbaar te maken. Deze planten verdwijnen vanzelf als het bos groter en rijper wordt. Ook wieden, bemesten, beregenen en grond bewerken, zijn niet nodig.”


De ‘oude kracht’ van de bodem

Joost schakelde hij vijf jaar na de oprichting van zijn bedrijf over van ‘biologisch’ naar ‘biodynamisch’, een landbouwmethode met veel zorg voor de bodem, extensieve teeltrotatie en een laag mestgebruik. “Vanaf 2004 ging ik experimenteren met minimale grondbewerking, maaimeststoffen en compostzaaien. Vijf jaar geleden besloot ik te stoppen met ploegen, omdat ik geloof dat dit voor de bodem het beste is en een gezonde bodem de basis is voor gezonde producten. Ook stopte ik met mestgebruik”, vertelt hij. Waar vroeger de gewassen groeiden op de mest die werd gegeven, groeien ze nu grotendeels op de voeding die het bodemleven vrijmaakt uit al het organisch materiaal dat op het land wordt achtergelaten. Dit proces noemt Joost de ‘oude kracht’ van de bodem. Het voedselbos is onderdeel van de zoektocht naar hoe Joost de biodiversiteit kan stimuleren en voedsel kan produceren zonder afhankelijk te zijn van productiedieren. “In de afgelopen decennia is de veehouderij uit de kluiten gegroeid. De veestapel is zelfs zó groot dat een groot deel van het voer uit andere delen van de wereld moet komen. Ik wil minder afhankelijk worden van dierlijke mest, omdat er nog te veel gangbare input, met name stro, in de biologische veehouderij wordt gebruikt. De biologisch-dynamische landbouw gaat uit van de samenhang tussen Bodem, Plant, Dier en Mens. Je kunt zeggen dat ik het ‘Dier’ - en dan bedoel ik het productiedier- hieruit heb gehaald. Om het dierlijke aspect op mijn bedrijf optimaal te verzorgen, ga ik de biodiversiteit op mijn bedrijf vergroten. Door bomen te planten, maak ik mijn bedrijf aantrekkelijk voor vogels, insecten en andere dieren.” Eind februari is de kiem gelegd voor Voedselbos Zonnegoed. Op een driehoekig perceel van 5,5 hectare hielpen ruim twintig vrijwilligers met de aanplant. Zo zijn de randen van het voedselbos beplant met soorten voor windkering en bestuiving, zoals appel-, mispel- en perenbomen. Deze winter komen er eetbare en stikstofbindende bomen te staan waarvan de andere gewassen profiteren. Want er wordt nog méér geteeld op de akker van het biodynamische bedrijf, zoals aardappel, pompoen, wortels, pastinaak, erwten en bonen. Het voedselbos wordt in het hart van het boerenbedrijf, dat ruim negentig hectare telt, aangeplant. Joost: “Het voedselbos biedt de mogelijkheid een veel breder assortiment met ook minder bekende agrarische producten aan te bieden.”

Het ontwerp van voedselbos- en landschapsontwerper Evelyn Derksen


Landschaps- en voedselbosontwerper Evelyn Derksen heeft een vlekkenplan en ontwerp gemaakt waarin de lijnen en structuren van het voedselbos zich aftekenen. “Het is geen voedselbos waarin alles kriskras door elkaar staat, maar het is zo ingericht dat we er eenvoudig uit kunnen oogsten. Zo lopen er paden doorheen waar je met een klein trekkertje kunt komen. In het noorden komen de hoogste bomen, zoals walnoten en tamme kastanjes en andere soorten die hieronder groeien. Verder naar het zuiden volgen de fruitbomen en bessenstruiken. Het wordt deels een rationeel bos, maar er is óók ruimte voor educatie en recreatie. Een voedselbos trekt namelijk niet alleen dieren, maar óók mensen aan.” Middenin het voedselbos komt een labyrint , een lang gekoesterde droom. “Een labyrint is een krachtig symbool, dat voor mij een zoektocht verbeeldt en het vertrouwen dat je op je bestemming zult komen. Het labyrint krijgt een recreatieve en spirituele functie. In het recreatieve deel willen we mensen langs bekende en minder bekende soorten leiden. Dit deel wordt om het labyrint aangelegd. Hier graven we poelen, worden hoogteverschillen aangebracht en wandelpaden aangelegd.”


Middenin Voedselbos Zonnegoed wordt een labyrint aangelegd


Met het voedselbos begint Joost aan een nieuw avontuur. “Ik durf deze stap te nemen, omdat ons bedrijf goed draait en we ruimte hebben om een voedselbos aan te planten. Stichting Voedselbosbouw ondersteunt ons met een financiële bijdrage per hectare en heeft ons de weg naar Trees for All gewezen. Zij heeft ons voedselbos omarmd en toegezegd de helft van het plantgoed te financieren.” Joost benadrukt dat aanvullende fondsen hard nodig zijn, ook om de drempel voor andere boeren te verlagen. “Niet alleen vanuit de overheid, maar óók vanuit bedrijven. Zo zijn er steeds meer bedrijven die een deel van de winst reserveren voor duurzame projecten. Dat is nodig, want veel boeren vinden het een grote stap te investeren, terwijl zij zich moeilijk kunnen voorstellen hoe over vijf jaar zonder ingrijpen een voedselbos zal groeien waaruit je eetbare soorten kunt oogsten. Wij hebben het voedselbos geïntegreerd in onze bestaande activiteiten, waardoor het eenvoudiger is deze stap geleidelijk te maken.”

Uitgelicht
Recent